آن عموما ناصاف و ناهموار و بالاخره ثلث آخرى از علف پوشيده بود . در به دو سلطنت ناپلئون ، سى هزار كيلومتر جاده در فرانسه وجود داشت ، و حال آنكه مثلا در كشور اسپانيا فقط شش هزار كيلومتر جاده داشتند . يونگ كه از جاده‌هاى فرانسه به نيكى ياد مىكند ، از خرابى وضع راههاى انگلستان شكايت مىكند و معتقد است كه مسافرين آن سرزمين ممكن است در اثر ناهموارى راهها سروگردن يا دست‌وپاى خود را از دست بدهند . در اين ايام كه هنوز دستگاههاى حمل‌ونقل موتورى بوجود نيامده بود ، بنابه حكايت يونگ ، چند سال قبل از انقلاب فرانسه ، در جريان طى 60 كيلومتر مسافت بر روى جاده‌هاى فرانسه ، وى : يك درشكهء يك اسبه و يك دوجين گارى و ارابه‌هاى مختلف و چند زن پير كه سوار الاغ بوده‌اند ديد و بس . در اين ايام ، بهترين وسايل حمل‌ونقل در اروپا دليجان بود . دليجان ارابهء سنگينى بود كه وزن آن به 5 تن مىرسيد و معمولا آن را به رنگهاى درخشان و مخصوصا رنگ زرد منقوش مىكردند . در داخل اين دستگاه ، چندين نيمكت يا اتاقك كوچك نصب مىشد كه رويهم پانزده نفر در آن جا مىگرفتند . كشش دليجان بوسيلهء 5 اسب به عمل مىآمد ، و رانندهء آن كه كلاه آبىرنگ بر سر داشت ، سعى مىكرد كه با حداكثر سرعت حركت كند . هنگامى كه دليجان وارد دهكده‌اى مىشد ، غريو شيههء اسبها و سروصداى زنگوله‌ها و آهن‌آلات ارابه و فحش و ناسزايى كه راننده نثار اسبها مىكرد ، انقلابى در دهكده بوجود مىآورد . مردم بيكاره و كودكان بسوى آن مىآمدند ، پنجرهء خانه‌ها باز مىشد ، و بيوه‌زنان گوشه‌نشين و زنان خانه‌دار به تماشا مىآمدند ، و دختران جوانى كه حدمت ميكده‌ها را انجام مىدادند و گونه‌هاى قرمز داشتند ، خندان و خوشحال ، به استقبال مسافران مىرفتند . در زمان لويى فيليپ ( 1850 - 1773 ) باربرى و مسافربرى با دليجان رونق داشت . در آن زمان ، در كشور فرانسه 1400 كاروانسرا براى توقف و مال عوض كردن پستها و پذيرايى مسافران وجود داشت ، و دليجانهاى پستى در هر سال 6 ميليون فرسنگ مسافت طى مىكردند . از شهرهاى بزرگ ، مانند پاريس و بوردو و ليون ، هر روز كالسكه‌اى به شهرهاى مجاور مىرفت . در انگلستان ، هر روز بطور متوسط ، سيصد ارابهء پست و مسافربرى به حركت درمىآمد ، و مسافتى معادل 10 هزار كيلومتر راه را طى مىكرد . در روسيه ، مؤسسات حمل‌ونقل تحت نظر دولت اداره مىشد و وضع مرتبى داشت . مسافرين مىتوانستند در محلهاى تعيين شده كالسكه‌ها يا ارابه‌هايى كه روى برف مىلغزيدند اجاره كنند . اين ايستگاهها از هر جهت منظم بود . در پايان نيمهء اول قرن نوزدهم ، يعنى زمانى كه اولين راه‌آهنها در ممالك اروپايى و امريكايى گسترده مىشدند ، سرعت انواع دليجان در اثر اصلاحات اساسى ، پيشرفت شايانى كرده بود ؛ بطورى كه در سال 1848 به 5 / 9 كيلومتر در هر ساعت رسيد . سرعت سير دليجانهاى پستى به 16 كيلومتر در ساعت مىرسيد . « 1 » اختراع لكوموتيو اساس حمل‌ونقل و بطور كلى

--> ( 1 ) . تاريخ صنايع و اختراعات ، پيشين . ص 422 - 417 .